Uganda, çiftçiler için kuraklığa dayanıklı tohum ve sulama önlemlerini açıkladı

Uganda Tarım Bakanlığı, erken olgunlaşan ve kuraklığa dayanıklı ürünleri yaygınlaştırırken sulamayı da genişletiyor. Tohum Denetimi ve Sertifikasyonu Yardımcı Komiseri Mary Teddy Asio, 2026 Orta Bölge Tarım İşletmeleri Fuarı’nda böyle söyledi. Nile Post, açıklamalarını 25 Ekim’de yayımladı. Doğu Afrika Tahıl Konseyi ve Uluslararası Tropikal Tarım Enstitüsü (IITA) ile düzenlenen fuar, önceki gün IITA’nın Wakiso bölgesindeki Sendusu istasyonunda sona erdi.

Asio, IITA ile Ulusal Tarımsal Araştırma Örgütünün (NARO) az yağışta verim vermesi veya erken olgunlaşması için test edilen mısır, darı ve sorgum çeşitleri geliştirdiğini söyledi. Bakanlık bu çeşitleri iklim akıllı tarım programı kapsamında tanıtıyordu. Asio, hızlı olgunlaşıp az suyla yetiştikleri için bu çeşitlerin birçoğunun Karamoja’ya verildiğini söyledi. Haberde çeşitlerin adları veya deneme verimleri verilmedi; dolayısıyla açıklamalar hasat sonucu ölçümü değil, programın yönünü anlatıyor.

Suya erişim, yanıtın ikinci ayağı. Asio, Maliye Bakanlığının finansman sağlaması halinde ülke çapında uygulanabilecek ulusal bir sulama projesi üzerinde çalışıldığını söyledi. Bu, finanse edilmiş ülke çapında kurulum programı değil, koşula bağlı bir plan. Ayrıca daha önceki küçük ölçekli ekipman programlarında sulama ekipmanı maliyetinin yüzde 20’sini çiftçilerin, yüzde 80’ini hükümetin karşıladığını anlattı; bakanlık bu programların her bölgeye ulaşmadığını kabul etti. Asio’ya göre Dünya Bankası finansmanlı Uganda İklim Akıllı projesi de çiftçilere ücretsiz sulama sistemleri sağlıyordu.

Yetkili, tohum erişiminin denetimle birlikte ele alındığını söyledi. Uganda’nın tohum ve bitki çeşidi mevzuatı, Uganda Ulusal Tohum Sertifikasyon Servisi aracılığıyla uygulanıyor. Bir düzenleyici yol çeşitlerin sertifikalandırılmasını gerektirirken, diğer yol çiftçilerin hastalık direnci ve verim gibi özellikleri dikkate alarak uygun gördükleri tohumları seçtiği daha esnek “kalite beyanlı tohum” sistemine izin veriyor. Asio, çiftçilerin zararlılara, hastalıklara ve kuraklığa dayanıklı buldukları eski çeşitleri kullanmayı sürdürebileceklerini de söyledi.

Asio, traktör ve diğer makinelerin birçok küçük ölçekli çiftçi için hâlâ pahalı olduğunu, bu nedenle bakanlığın ortak kullanım gruplarını teşvik ettiğini söyledi. Yetkililer kredi kuruluşlarından çiftçilere yeterli geri ödemesiz süre tanımalarını istiyor; ancak yetiştiricilerin gübre, pestisit ve kaliteli tohuma yatırım yapması da gerekiyor. Asio yüzde 12 faiz oranlarını hâlâ yüksek buldu ve oranların piyasa koşullarıyla kredi verenlerce belirlendiğini söyledi. Kalkınma ortaklarının teminat sağlaması veya girdi tedarikçilerinin hasat sonrasına kadar ödeme kabul etmesi gibi kamu-özel düzenlemeleri bazı çiftçilerin krediye erişmesine yardımcı olmuş.

IITA’nın Uganda temsilcisi George Mahuku; ıslah, biyokömür, biyolojik çeşitlilik, toprak verimliliği ve sulama alanlarında çalıştıklarını anlattı. Mahuku’ya göre IITA Uganda’da ağırlıklı olarak manyok, muz ve soya fasulyesine odaklanıyor; NARO ile mısır çalışmaları da yürütüyor. Aflatoksine karşı ortak geliştirilen Aflasafe biyolojik mücadele ürününün pazara sunulması için NARO Holdings’e devredildiğini söyledi. IITA muz programından ıslahçı Violet Akech ise Nakitembe ve Mpologoma gibi bilinen yerel çeşitlere zararlı, hastalık ve kuraklık dayanımı kazandırıldığını; yerel çeşitlerin tarlada ve laboratuvarda korunduğunu belirtti.