Türkiye’de 115 teknoloji geliştirme bölgesinin 97’si faaliyette

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerinden derlenen 25 Ekim tarihli Anadolu Ajansı haberine göre, Eylül 2026 itibarıyla Türkiye’de 115 teknoloji geliştirme bölgesi ilan edilmişti; bunların 97’si faaliyette, 18’i altyapı aşamasındaydı. Bölgeler sanayi şirketlerini araştırmacı ve üniversitelerle buluşturmayı; teknik bilginin ticarileşmesini, yeni ürün ve üretim yöntemlerini ve imalat kalitesi ile verimliliğini desteklemeyi amaçlıyor.

Bakanlık rakamlarına göre bölgelerdeki firma sayısı 13.673, toplam personel sayısı 135.321 oldu. Firmaların 595’i yabancı sermayeli veya yabancı ortaklı, 3.815’i kuluçka şirketi, 2.389’u akademisyen ortaklı işletme olarak sınıflandırıldı. Haberde bu grupların birbirini dışlayıp dışlamadığı belirtilmiyor.

Bölgelerde 78.859 proje tamamlandı; 19.990 proje üzerinde çalışmalar sürüyordu. Şirketlerin toplam satışları 1,85 trilyon lira, ihracatları 20,86 milyar dolar olarak bildirildi. Bu iki parasal gösterge farklı para birimlerindedir ve bir dönüşüm yöntemi olmadan toplanamaz ya da doğrudan karşılaştırılamaz. Haber metni satış ve ihracat toplamlarının kesin muhasebe dönemini belirtmiyor.

Yenilik göstergeleri arasında 2.618 tescilli patent ve işlemleri süren 6.241 patent başvurusu yer aldı. Şirketler ayrıca 660 faydalı model ve 565 endüstriyel tasarım tescil ettirmişti; 437 faydalı model ve 225 tasarım başvurusu işlemdeydi. Başvuru, tescil edilmiş hak anlamına gelmez; kaynak kaç başvurunun onaylanacağını belirtmiyor.

Haberde teknoloji geliştirme bölgelerinden ayrı olarak AR-GE merkezleri de ele alındı. Eylül itibarıyla 1.365 merkez, 80.442 tamamlanan ve 15.866 süren proje bildirildi. Tescilli patent sayısı 17.521, başvurular 31.277 idi; 237 merkezin yabancı sermayeli veya yabancı ortaklı olduğu kaydedildi. Ayrı gruptaki 349 tasarım merkezinde 8.464 personel çalışıyor; 17.052 proje tamamlanmış, 2.284 proje sürüyordu.

Rakamlar Türkiye’nin teknoloji destek altyapısının ölçeğine dair bir görünüm sunuyor; programın ekonomik etkisine ilişkin değerlendirme değil. AA haberi bakanlık istatistiklerini derliyor, ancak yıllık karşılaştırma, sektör dağılımı, şirket bazında verimlilik, Ar-Ge harcaması, özel finansmanın payı ya da bölgeler olmasa gerçekleşecek faaliyetlere ilişkin karşı-olgusal bir analiz vermiyor. Satış ve ihracat toplamları bölgelerle bağlantılı faaliyeti gösteriyor; programın neden olduğu tutarı ölçmüyor.