İskoç hükümeti, Birleşik Krallık bütçesinden enerji faturalarını düşürmesini ve hibe finansmanını korumasını istedi

İskoç hükümeti, 25 Ekim saat 00.01’de yayımladığı açıklamayla bu hafta beklenen Birleşik Krallık bütçesine yönelik taleplerini sıraladı. Sosyal Adalet Bakanı Shirley-Anne Somerville, Maliye Bakanı’ndan hane enerji faturalarını düşürmesini ve İskoçya’nın 2027-28 için öngörülen reel bütçe hibesi kesintisi olarak tanımladığı durumu tersine çevirmesini istedi. Açıklama İskoç hükümetinin tutumunu kayda geçiriyor; Birleşik Krallık’ta alınmış bir politika kararını duyurmuyor.

Finansman tartışması, nakit tutarın azalmasından ziyade enflasyon sonrasındaki artışla ilgili. Birleşik Krallık Hazinesinin 2025 Harcama İncelemesi, İskoçya’nın kaynak amaçlı bakanlık harcamalarını cari fiyatlarla 2026-27’de 42,7 milyar sterlin, 2027-28’de 43,8 milyar sterlin olarak belirliyor. İnceleme, sermaye ve kaynak bütçeleri dâhil İskoç yerleşimini dönem boyunca yılda ortalama 50,9 milyar sterlin olarak tanımlıyor. Bunlar planlanan tahsislerdir; bütçenin tamamının harcandığını göstermez.

İskoçya’nın yayımladığı hesaplama, yerleşimi farklı bir ölçütle karşılaştırıyor: kaynak finansmanının reel olarak yılda yüzde 1,2 büyümesi halinde oluşacak yol. Bu varsayımla İskoç hükümeti, 2027-28 yerleşimini 43,840 milyar sterlin, karşılaştırma düzeyini 44,206 milyar sterlin ve aradaki farkı 366 milyon sterlin olarak hesapladı. Aynı hesapta 2026-27 için 95 milyon sterlin, 2028-29 için 589 milyon sterlin fark; üç yılda toplam 1,05 milyar sterlin gösterildi. Bunlar seçilen karşılaştırma ölçütüne göre farklardır; ilan edilmiş nakit tahsisindeki nominal kesinti değildir.

Somerville, finansmanın NHS bekleme sürelerini, okulları ve çocuk yoksulluğunu azaltma çalışmalarını etkilediğini söyledi. Enerji maliyetleri konusunda da adım istedi ve faturaların Birleşik Krallık hükümeti göreve geldiğinde vaat edilenden yüzlerce sterlin daha yüksek olduğunu ileri sürdü. Bu, açıklamadaki bakan iddiasıdır; karşılaştırma için bir fatura serisi veya hesaplama sunulmadı.

Ofgem’in yürürlükteki tavanı hane maliyetlerine ayrı bir bağlam sağlıyor. 1 Ekim-31 Aralık 2026 dönemi için doğrudan borçla ödeme yapan ve tipik miktarda enerji kullanan hane adına yıllıklandırılmış 1.723 sterlinlik bir tutar belirliyor; bu, önceki tavan dönemine göre yüzde 4 artış. Bu ortalama kullanıma dayalı bir referanstır; azami fatura ya da yalnızca İskoçya fiyatı değildir. Gerçek ücretler kullanıma, bölgeye ve ödeme yöntemine göre değişir. Elektrik KDV’si bu dönemde geçici olarak sıfır olduğundan Ofgem, maliyetlerin önceki dönemlerle doğrudan karşılaştırılamayacağını belirtiyor.

Açıklama ayrıca Evrensel Kredi’deki yardım tavanının, yatak odası vergisinin ve genç ebeveyn cezasının kaldırılmasını, Konut Yardımı oranlarının dondurulmasının sona erdirilmesini istiyor. Bunlar, finansman yolunun değiştirilmesi talebiyle birlikte Birleşik Krallık hükümetinin bütçede değerlendirmesi için sunulan öncelikler. Açıklamayla yeni bir sosyal yardım veya enerji önlemi kabul edilmedi; taleplerin karşılanıp karşılanmayacağını nihai bütçe belirleyecek.