FAO: Batı Şeria’da çoban ailelere iki yılda 3,3 milyondan fazla aşı dozu ulaştırıldı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Filistin Tarım Bakanlığıyla yürüttüğü çalışma kapsamında Batı Şeria’daki kırılgan çoban ailelerin hayvanlarına son iki yılda 3,3 milyondan fazla aşı dozu ulaştırıldığını bildirdi. FAO’nun 2 Eylül 2026 tarihli açıklaması, dozların küçükbaş hayvan vebası, koyun-keçi çiçeği, şap hastalığı ve bruselloza karşı bağışıklama için kullanıldığını söylüyor. Bu rakam bir hayvan sayısını değil, toplam dozları ifade ediyor; aynı hayvana birden fazla doz uygulanmış olabilir.

FAO, önceki iki yıllık tedarikin İtalya, Norveç ve diğer kaynak ortaklarının FAO Acil Durum ve Dayanıklılık Özel Fonu üzerinden sağladığı kaynaklarla finanse edildiğini belirtti. Buna ek olarak Bakanlık, FAO’nun teknik ve satın alma desteği ile Pandemi Fonu mali desteği kullanılarak şap hastalığının SAT1 adlı yeni suşuna karşı acil kampanya için yaklaşık 50 bin doz daha edindi. Bu yeni dozlar, iki yıllık 3,3 milyonun üzerine otomatik olarak eklenmiş bir uygulama sonucu gibi yorumlanmamalı; açıklama bunları yakın zamanda edinilen ayrı bir acil tedarik olarak tanımlıyor.

Açıklamanın arka planında hayvan hastalıklarının kırsal haneler üzerindeki gelir etkisi bulunuyor. FAO’nun 2025 Acil Durumlarda Veri Araştırmasında tarımsal aileler, son yıllarda hane gelirini kaybetmelerinin başlıca nedenlerinden biri olarak hastalık kaynaklı hayvan ölümlerini bildirmişti. Kurumun 2026 araştırmasının ön bulguları ise hastalığın önemli bir üretim kısıtı olarak bildirilmesinin 2025’e kıyasla %20 arttığını gösteriyor. Bu, araştırmadaki bildirimlerin göreli değişimidir; hanelerin %20’sinin etkilendiği anlamına gelmez ve araştırma örneklemi ile ölçüm yöntemi hakkında ayrıntı verilmeden yaygınlık oranı olarak kullanılamaz.

Bu nedenle duyurudaki yaklaşım yalnızca aşı dozlarıyla sınırlı değil. FAO ve Filistin makamlarının değerlendirmesinde bruselloz, şap ve küçükbaş hayvan vebası, yüksek salgın potansiyeline sahip üç hastalık olarak öne çıkarıldı. Desteklenen hazırlık çalışmaları; önleme, hazırlık ve müdahale protokollerinin geliştirilmesini, laboratuvar ve test ekipmanını, saha gözetim prosedürlerini, veterinerlerin biyogüvenliğini ve kamu ile özel sektör veterinerleri arasında veri paylaşımını kapsıyor. Bu altyapı, hastalığı erken saptama ve uygun müdahaleyi koordine etme kapasitesini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Finansman kalemleri de birbirinden ayrılmalı. FAO, Batı Şeria ve Gazze’de pandemi önleme ve hazırlık kapasitesini güçlendiren daha geniş proje için Pandemi Fonundan 20 milyon dolarlık hibe sağlandığını belirtiyor. Aynı projeye 25 milyon dolar iç kaynak ortak yatırımı ve 12 milyon dolar uluslararası eş finansman da eşlik ediyor. Projenin liderliği Filistin Sağlık Bakanlığında; FAO, UNICEF, Dünya Bankası ve Dünya Sağlık Örgütü uygulamayı destekleyen kuruluşlar arasında. Bu tutarları doğrudan 3,3 milyon aşının satın alma bedeli ya da yalnızca hayvancılık programının bütçesi diye sunmak doğru olmaz.

FAO, hayvan, insan ve çevre sağlığını bir arada ele alan Tek Sağlık yaklaşımını vurguluyor. Bu bağlantı veteriner gözetiminin yalnız hayvan üretimiyle sınırlı olmadığına işaret ediyor; ancak açıklama insanlarda oluşmuş vaka, hayvandan insana bulaşma veya bir salgının önlendiğine ilişkin ölçülmüş sonuç vermiyor. Aşı tedariki, test altyapısı, saha biyogüvenliği ve veri paylaşımı hazırlık zincirinin bileşenleridir; bunların etkisini değerlendirmek için zaman içinde hastalık olayları ve aşılama kapsamı verileri gerekir.

Üreticiler açısından hastalık kaybını sınırlamak hayvan varlığını, ürün gelirini ve hanenin dayanıklılığını korumaya yardımcı olabilir. Yine de yayımlanan duyuru, kaç sürünün veya hayvanın aşılandığını, dozların coğrafi dağılımını, hastalık oranlarındaki değişimi ya da önlenen parasal kaybı açıklamıyor. Bu nedenle en sağlam sonuç, iki yılda verilen dozların büyük ölçekli bir hayvan sağlığı müdahalesini gösterdiği; daha yeni 50 bin dozun ise belirli bir suşa yönelik acil kampanyayı desteklediğidir. Etki ve kapsama ilişkin kesin hüküm için izleme sonuçları beklenmeli.