BM uzmanları Meksika’nın ulusal feminisid yasa teklifini olumlu karşıladı

Meksika Dışişleri Bakanlığı 23 Ekim’de, iki Birleşmiş Milletler insan hakları uzmanının hükümetin Genel Feminisid Yasası önerisini olumlu karşıladığını bildirdi. Bakanlığın açıklaması, BM Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Ayrımcılık Çalışma Grubu başkan-raportörü Ivana Krstić ile cinsel yönelim veya cinsiyet kimliği temelli şiddet ve ayrımcılıktan korunma bağımsız uzmanı Graeme Reid’in yazılı görüşünü özetledi. Uzmanlar girişimin insan hakları çerçevesini ve ulusal kapsamını takdir etti.

Öneri, Meksika genelinde feminisid tanımını ve yaptırımlarını uyumlaştırmayı, ortak soruşturma ölçütleri ve protokolleri belirlemeyi, bilgi sistemlerini güçlendirmeyi amaçlıyor. Dışişleri Bakanlığı, feminisid nedeniyle yetim kalan çocuklar için önerilen kaydı öne çıkardı. Ayrıca kesişen ayrımcılık biçimlerini tanıyan kesişimsel yaklaşımı, trans kadınlara açık korumayı ve mağdurun seks işçisi olduğu durumda ağırlaştırılmış cezayı aktardı. Uzmanlar bu hükümlerin Amerika kıtası insan hakları standartlarıyla desteklendiğini söyledi.

23 Ekim açıklaması uluslararası uzmanların değerlendirmesini anlatıyor; yasanın yürürlüğe girdiğini duyurmuyor. Girişim yılın başlarında sunulmuştu ve açıklama tarihinde yasama teklifi olarak duruyordu. 15 Temmuz tarihli Cumhurbaşkanlığı açıklaması, Cumhurbaşkanı Claudia Sheinbaum’un imzaladığı teklifin Kongre’ye gönderildiğini belirtmişti. Ulusal suç tanımı, cezalar ve soruşturma yükümlülükleri öneriyordu; bu hükümler ekim açıklamasına göre yürürlükteki yasa değil, teklif edilen metin olarak anlaşılmalı.

Cumhurbaşkanlığının temmuz özeti, tasarının feminisidi bir kadının toplumsal cinsiyet nedenleriyle öldürülmesi olarak tanımlayacağını, 50-70 yıl hapis cezası ve cezayı yarı oranında artıracak 19 ağırlaştırıcı neden öngördüğünü söyledi. Cinsiyet perspektifli özenli soruşturma ve uzman savcıların ceza sürecinde kesintisiz görev alması gibi kuralları da anlattı. Bunlar hükümetin tasarıyı daha önce sunduğu ayrıntılardır; 23 Ekim Dışişleri açıklaması dış uzmanların tepkisine ve övdükleri bazı hükümlere odaklandı.

Ulusal uyumlaştırma hedefi eyalet düzeyindeki suç tanımı ve soruşturma uygulamalarındaki farklılıkları ele alıyor. Hükümetin önceki özetine göre metin ortak ölçütler getirirken kanıt ve bağlama özel yaklaşımı gerektirecek. Ekim açıklaması uzmanların tek tip protokol oluşturma çabasını takdir ettiğini söylüyor. Eyaletler arasında karşılaştırma, uygulama takvimi veya bugün kaç soruşturmanın farklı usullere göre yürüdüğüne ilişkin ölçüm sunmuyor.

Yetim çocuklara ilişkin kayıt, feminisidin çocukları ebeveynsiz bırakabilmesi ve ihtiyaçların ceza davasının ötesine geçmesi nedeniyle özellikle vurgulandı. Cumhurbaşkanlığının temmuz açıklaması çocuk ve ergenler için kapsamlı destek ve dolaylı mağdurlara yönelik önlemlerden söz etmişti. Dışişleri Bakanlığının ekim özeti, girişimde feminisid nedeniyle yetim kalan çocuklar için kayıt bulunduğunu belirtiyor. Kayıt için beklenen çocuk sayısını, sorumlu kurumu, bütçeyi veya oluşturulma takvimini vermiyor.

Uzmanlar trans kadınlara ve seks işçisi mağdurlara yönelik hükümleri de vurguladı. Dışişleri açıklamasında bu hükümlerin yer alması, önerinin cinsiyet kimliği ve toplumsal ya da ekonomik kırılganlıkla şekillenen riskleri dikkate aldığını gösteriyor. Bakanlık bu düzenlemelerin Amerika kıtası standartlarıyla uyumlu olduğunu söyledi; açıklama uzmanların hukuki analizinin tamamını alıntılamıyor. Görüş bağımsız BM yetki sahiplerine atfedildi; resmi bir BM antlaşma organı kararı olarak sunulmuyor.

Meksika, İnsan Hakları Konseyi’nin özel usulleriyle işbirliği kapsamında uzmanlarla diyaloğu sürdüreceğini söyledi. Diplomatik yanıt, girişimi kadınların şiddetten uzak yaşama hakkı için yasal ve kurumsal çerçeveyi güçlendirme çabasının parçası olarak tanımlıyor. Sonraki somut adım yasama incelemesi ve ardından gelebilecek kabul ya da uygulama süreci. 23 Ekim açıklaması uzmanların olumlu değerlendirmesini ve hükümet yanıtını belgeliyor; teklifin nihai durumunu değil.