Çevre / DÜNYA

İngiltere nehirlerinde iki eski PFAS türü gerilerken izleme genişledi

Çevre Ajansı 2016 ile 2025 arasında nehirlerde PFOS ve PFOA ölçümlerinin azaldığını bildirdi. Rapor, PFAS grubunun yaygınlığını ve önemli veri açıklarını da vurguluyor.

İngiltere Çevre Ajansının 12 Kasım 2026’da yayımladığı değerlendirme, iki uzun süredir izlenen PFAS maddesinin nehirlerdeki yoğunluğunun azaldığını gösteriyor. Kurumun karşılaştırmasına göre PFOS ölçümleri 2016 ile 2025 arasında yaklaşık yüzde 30, PFOA ölçümleri yüzde 29 geriledi. Tatlı su balık dokusundaki PFOS yoğunluğu da 2016 ile 2024 arasında yaklaşık yüzde 49 düştü. Son bulgu balıklar için farklı bir bitiş yılına dayanıyor; nehir sonuçlarıyla aynı dönemmiş gibi okunmamalı.

Bu sonuç, tüm PFAS grubunun çevreden kaybolduğu anlamına gelmiyor. PFAS, karbon ve flor içeren binlerce insan yapımı kimyasalı kapsayan geniş bir grup. Bazı maddeler çevrede uzun süre kalabiliyor, suyla taşınabiliyor veya canlılarda birikebiliyor. Rapor belirli maddelerin belirli ortamlardaki ölçüm eğilimlerini değerlendiriyor. Bütün PFAS bileşiklerinin toplamını, insan vücudundaki maruziyeti ya da her bölgede aynı sonucu ölçmüyor. Başlıkta görülen düşüşün kapsamı bu nedenle dar ve açık biçimde tanımlanmalı.

Nehir sonuçları, uzun dönemli izleme verisinin bulunduğu birden fazla programdaki noktalardan geliyor. Ajans, 2016’dan bu yana PFOS ve PFOA’yı nicel yöntemlerle takip ediyor ve yıllar içindeki değişimi istatistiksel olarak inceliyor. Çalışmanın özeti, düşüşleri istatistiksel açıdan güçlü eğilimler olarak nitelendiriyor. Mevsimsel farklılıklar ve izleme noktaları arasındaki değişkenlik değerlendirmeye katılıyor. Bu yaklaşım, tek bir yılın yüksek ya da düşük ölçümünü kalıcı yön değişikliği sanma riskini azaltıyor.

Son beş yılda ölçüm sistemi de değişti. Ajansın güncel su programı tatlı sularda 60’tan fazla PFAS maddesini, balık ve midye dokusunda ise 45 maddeyi kapsıyor. Nehirlerin yanına göller, haliçler, kıyı suları, yeraltı suları ve atık sahalarından sızıntı gibi ortamlar eklendi. Analiz sınırlarının düşmesi ve daha nicel laboratuvar yöntemleri, daha önce görünmeyen bileşikleri saptamayı kolaylaştırdı. Genişleyen kapsam çevrenin bugünkü görünümünü açıklıyor, ancak bütün alanlarda aynı uzunlukta geçmiş veri bulunduğu anlamına gelmiyor.

Ajans azalmaları eski maddelere getirilen kısıtlamalar, kullanım değişiklikleri ve belirli kaynaklara dönük müdahalelerle uyumlu kanıt olarak yorumluyor. Fakat rapor, tek bir kuralın düşüşün ne kadarını sağladığını hesaplayan nedensel bir değerlendirme sunmuyor. Birden fazla madde ve salım yolu aynı anda değişebilir; ayrıca izleme yöntemleri yıllar içinde gelişti. Dolayısıyla bulgu, çevresel yoğunlukların kalıcı eylemlerle düşebileceğini destekliyor, ancak belirli bir mevzuatın etkisini tek başına ölçmüyor.

Kirleticilerin kimyasal profili de değişiyor. PFOS ve PFOA gibi daha eski maddelerin pek çok yerde gerilemesine karşın son ölçümlerde kısa zincirli PFAS, öncül bileşikler ve ikame kimyasallar daha görünür. Ajans, yeni maddelerin görülme sıklığının artıp artmadığını söylemek için izleme kayıtlarının henüz yeterince uzun olmadığını belirtiyor. Bu ayrım politika açısından önemli: eski bir bileşiğin azalması, onun yerini alan başka maddelerin uzun vadeli seyrinin veya etkilerinin bilindiğini göstermez.

Rapor, hedefli laboratuvar testlerinin tek başına karışımın tamamını yakalayamayabileceğini de gösteriyor. 2024 numune grubuna uygulanan Toplam Oksitlenebilir Öncül testi, geleneksel hedefli ölçüm listesinin oksitlenebilir PFAS miktarının ortalama yaklaşık yüzde 46’sını kapsadığını ortaya koydu. Model tabanlı molar tahminin yüzde 95 güven aralığı yüzde 41 ile 51 arasındaydı. Bu oran tüm PFAS maddelerinin veya bütün İngiltere sularının yüzde 46’sı demek değil; belirli örneklerdeki belirli bir analiz karşılaştırmasıdır.

Trifloroasetik asit olarak bilinen TFA, hedefli rutin listenin dışında kalan çok kısa zincirli bir maddedir ve ayrı analiz gerektirir. Ajansın keşif niteliğindeki 2024 çalışması merkezi İngiltere’de 49 yeraltı suyu ve 50 nehir noktasını kapsadı. TFA bütün nehir numunelerinde ölçüm sınırının üzerinde bulundu; her iki su türünde medyan yoğunluk litre başına 1,7 mikrogram olarak hesaplandı. Örnekleme coğrafi açıdan eşit dağılmadığı için rapor bu çalışmayı ülke çapında bir TFA haritası olarak sunmuyor.

Kaynakları bulmaya dönük PFAS Risk Explorer aracı İngiltere genelinde 40 binden fazla olası alanı taradı. Bu sayı kirlenmiş olduğu doğrulanmış sahaların toplamı değil; çevresel hassasiyet, arazi kullanımı, izleme verisi ve olası kaynakların bir araya getirildiği bir önceliklendirme çalışması. Kullanılan eşiğe bağlı olarak yaklaşık 2 bin 900 ile 10 bin 200 alanın daha yakından incelenmesi gerekebilir. Hangi eşiğin uygulanacağı, inceleme yükünü ve hangi sahaların önce ele alınacağını değiştiriyor.

Ölçümlerin düzenleyici anlamı da dikkatle sınırlandırılmalı. Ajansın raporu resmi bir ulusal çevresel risk değerlendirmesi veya mevzuata uyum denetimi değil. Raporun yazıldığı sırada İngiltere’de PFAS için yasal çevresel kalite standardı yalnızca PFOS için bulunuyordu; ölçülen geniş kimyasal grubunun çoğu için karşılaştırılabilir standart yoktu. Bu nedenle yaygın saptama tek başına çevresel zarar düzeyini veya insan sağlığı riskini kanıtlamaz. Aynı şekilde, standart eksikliği de ölçümlerin önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Değerlendirme, Çevre Ajansının baş bilim insanı ekibince yürütülen araştırmaya dayanıyor ve 2021 çalışmasından sonra genişleyen izleme kapasitesini bir araya getiriyor. Ajans raporun kendi bilimsel ve teknik kalite süreçlerinden geçtiğini, ayrıca PFAS bilimi, çevresel izleme ve istatistik alanlarında üç bağımsız uzmanın incelemesini aldığını bildiriyor. Bulgular hükümet, düzenleyiciler ve sanayi için gelecekteki yönetim kararlarına kanıt sağlamak üzere hazırlandı; yeni bir yasal sınır ilanı veya kirlilik temizleme emri değil.

En sağlam çıkarım, İngiltere’de uzun süre izlenmiş iki eski PFAS türünün nehir ölçümlerinde belirgin biçimde gerilemiş olmasıdır. Buna karşılık yeni ikamelerin seyri, farklı ortamların karşılaştırılabilirliği ve risk eşikleri konusundaki boşluklar sürüyor. Daha kapsamlı örnekleme, kimyasal grupları yakalayan yöntemler ve kaynakların sahada doğrulanması sonraki adımlar için belirleyici olacak. Bu rapor ilerlemeyi gösterirken PFAS sorununun bittiğini değil, artık daha geniş bir çevresel veri tabanıyla izlenebildiğini ortaya koyuyor.

Veriler

Yapılandırılmış kapsam

Konular ve yerler

Konu önerileri

Coğrafi referanslar

Yalnızca kaynakta bulunan coğrafi referanslar gösterilir. Harici haritayı açmak isteğe bağlıdır. İsteğe bağlı haber haritaları OpenStreetMap kullanır. Haritayı açtığınızda IP adresiniz ve site adresi harita sağlayıcısına iletilir; harita yüklenmeden konum verileri metin olarak okunabilir.

Sınıflandırma sürümü: IPTC Media Topics 2026-Q2

Okumaya devam edin

Çevre

Lisa Tennant, Çevre Ajansı Başkanlığı İçin Aday Gösterildi

Çevre Bakanı, parlamento komisyonu incelemesi öncesinde Lisa Tennant'ın Çevre Ajansı Başkanlığı için hükümetin tercih ettiği aday olduğunu açıkladı.

Department for Environment, Food and Rural Affairs, United Kingdom1 dk okuma Veri içeriyor