Kanada’da hammadde fiyatları eylülde enerji etkisiyle yıllık yüzde 27 arttı

Statistics Canada’nın 22 Ekim’de yayımladığı verilere göre Hammadde Fiyat Endeksi (RMPI) eylülde ağustosa kıyasla yüzde 4,8 yükseldi ve Eylül 2025’in yüzde 27,0 üzerine çıktı. Üreticilerin fabrika çıkışında aldığı fiyatları izleyen Endüstriyel Ürün Fiyat Endeksi (IPPI) aylık yüzde 2,0, yıllık yüzde 14,5 arttı. Bunlar üretici tarafındaki endekslerdir; hanelerin perakende fiyatlarını ölçmez.

RMPI’daki aylık artışın başlıca kaynağı ham enerji ürünleriydi: bu grup ağustostaki yüzde 7,1’lik yükselişin ardından eylülde yüzde 14,4 arttı. Geleneksel ham petrol eylülde yüzde 16,8, sentetik ham petrol yüzde 9,0 yükseldi. Ham enerji hariç RMPI ay boyunca yüzde 0,4 düştü; bu da toplam artışın her hammadde grubunda görülmediğini gösteriyor.

Enerji ve petrol ürünleri, IPPI’daki aylık yükselişin de başlıca etkeniydi ve yüzde 12,1 arttı. Rafine petrol ürünleri yüzde 13,7 yükseldi; dizel yüzde 18,4, bitmiş motor benzini yüzde 7,8 ve hafif yakıt yağları yüzde 15,4 arttı. Statistics Canada, ABD-İran çatışmasının ağustosta yeniden başlamasının eylülde enerji ve petrol fiyatlarını yükseltmeye devam ettiğini belirtti. Bu, kurumun açıklamasıdır; her etkenin ayrı etkisine dair bir tahmin değildir.

Enerji dışındaki kimyasal ve kimyasal ürünlerin fiyatları ağustosa göre yüzde 3,8 arttı. Petrokimyasallar yüzde 9,7, plastik reçineler yüzde 11,0, gübre, pestisit ve diğer kimyasal ürünler yüzde 4,1 yükseldi. Hammadde tarafında bitkisel ürün fiyatları yüzde 2,1 arttı; kanola yüzde 3,7 yükseldi. Hayvan ve hayvansal ürün fiyatları yüzde 1,1 geriledi; domuz fiyatları yüzde 8,8 düştü.

Enerjide yıllık değişimler özellikle belirgindi: dizel fiyatları bir yıl öncesine göre yüzde 106,1, hafif yakıt yağları yüzde 99,4 ve bitmiş motor benzini yüzde 45,3 yüksekti. RMPI içindeki geleneksel ham petrol yıllık yüzde 52,2, sentetik ham petrol yüzde 73,2 arttı. İşlenmemiş bakır ve bakır alaşımları yüzde 46,3; altın, gümüş ve platin grubu cevher ve konsantreleri yüzde 32,7 yükseldi.

Endeksler mevsim etkilerinden arındırılmamıştır. IPPI ürünlerin fabrikadan çıktığı andaki üretici fiyatlarını ölçer; vergileri ve fabrika çıkışından sonra oluşan nakliye, toptan ve perakende maliyetlerini içermez. RMPI ise üreticilerin hammaddeleri işletmeye getirmek için ödediği nakliye, net vergi ve gümrük vergileri dâhil maliyetleri izler. Statistics Canada, Eylül referans ayıyla birlikte yeni örnekleme kademeli geçiş başlattı; tüm katmanların Aralık 2026’ya kadar geçmesi planlanıyor.

Yıllık karşılaştırma üretici endekslerindeki hareketin hızını da gösteriyor: IPPI art arda 24. yıllık yükselişini kaydetti; RMPI’nin yüzde 27,0’lık yıllık artışından önce ağustosta yüzde 22,9 yükseliş görülmüştü. Bu karşılaştırmalar endeks hareketidir, gelecek ay fiyatlarına dair doğrudan tahmin değildir. Eylül açıklaması örneklem katmanlarının aşamalı değiştiğini de belirtiyor; yeni örneklem ile önceki gözlemler karşılaştırılırken bu bağlam göz önünde tutulmalı.