First Nations liderleri ve başbakanlar gelir paylaşımını görüştü

Kanada’nın federal, eyalet ve bölgesel başbakanları 26 Ekim’de First Nations liderleriyle ortak toplantıda buluştu. İlk kez yirmi yılı aşkın süredir düzenlenen bu toplantıda, büyük projelerden gelir paylaşımı temel başlıklardan biriydi. Başbakan Mark Carney, Maliye Bakanına First Nations liderleriyle, olası bir First Nations Egemen Varlık Fonu da dahil olmak üzere, mekanizmalar üzerinde çalışma talimatı verdiğini söyledi. Duyuru bir tasarım sürecini başlatıyor; fonu kurmuyor, sermayesini belirlemiyor veya hangi ulusların ya da projelerin katılabileceğini açıklamıyor.

Toplantıda First Nations’ın büyük altyapı projelerini geliştirmesi, işletmesi ve bunların faydalarını paylaşması ele alındı. Carney toplantı sonrası konuşmasında fon önerisinin doğrudan First Nations’tan geldiğini ve toplulukların ve gelecek kuşakların projelerin yarattığı refahtan pay alabilmesinin olası yollarından biri olduğunu söyledi. Hükümet açıklamasına göre Maliye Bakanlığı, fonun en etkili biçimde nasıl kurulabileceğini belirlemek için First Nations liderleriyle çalışacak. Hukuki yapı, finansman kaynağı, yönetişim modeli, katkı formülü, yatırım yetkisi veya karar takvimi açıklanmadı.

İkinci duyuru borçlanma yetkisiyle ilgili. Hükümet, First Nations Fiscal Management Act’i değiştirerek First Nations Finance Authority’nin kredi verme yetkisini ekonomik kalkınma ve kaynak projelerinde yer alan Indigenous özel amaçlı kuruluşları kapsayacak şekilde genişleteceğini bildirdi. Açıklanan amaç, First Nations’ın yatırım finansmanına erişimini ve proje getirilerini paylaşmasını kolaylaştırmak. Yasanın ve uygulama ayrıntılarının yetkinin pratikte nasıl işleyeceğini belirlemesi gerekecek; duyuru kredi hacmi, faiz oranı, garanti veya proje onayı bildirmiyor.

Toplantı, proje katılımını işgücü hazırlığıyla da ilişkilendirdi. Ottawa, büyük projelerin yarattığı iş fırsatlarına Indigenous kişileri bağlamak üzere Partnerships for Indigenous Workforce Readiness Fund adlı yeni fona dört yılda 260 milyon Kanada doları ayrıldığını duyurdu. Carney’nin konuşmasına göre fon Indigenous liderliğinde olacak. Hükümet ayrıca 100.000 Red Seal meslek çalışanı yetiştirmeyi hedeflediğini söylediği 8 milyar Kanada dolarlık Team Canada Strong girişimine Indigenous odaklı bir akış üzerinde çalıştığını açıkladı. Bunlar program planlarıdır; kaydedilmiş katılımcı, eğitim alan veya işe alınan kişi sayısı değildir.

Acil durumlara müdahale ve topluluk güvenliği de gündemdeydi. Açıklamada üç mekanizma için beş yılda 2,5 milyar Kanada dolarından fazla ve devam eden yaklaşık 450 milyon Kanada doları fon bildirildi: Emergency Management Assistance Program, orman-yaban alanı ile yerleşim arayüzünde yangınla mücadele girişimi ve First Nations Fire Protection Strategy. Bu kaynakların tahliyeleri, acil yardımı ve afetlerden sonra konutlar ile kritik altyapının yeniden inşasını desteklemesi amaçlanıyor. Hükümet ayrıca First Nations ve Inuit polislik anlaşmalarını yenilemek ve genişletmek için dört yılda 630 milyon Kanada dolarından fazla, devam eden yıllık 250 milyon Kanada doları ve suç önleme ile kültürel açıdan duyarlı güvenlik girişimleri için dört yılda 140 milyon Kanada doları duyurdu.

Toplantıya federal açıklamaya göre yaklaşık 200 First Nations şefi ve lideri, başbakan ile eyalet ve bölge başbakanlarının yanında katıldı. Gündemde Indian Act’in olası reformu veya kaldırılması da vardı. Carney, bakanlardan First Nations’la ortak çalışarak bu yasanın ötesine geçecek bir yol belirlemelerini istediğini söyledi. Duyuru, bu çalışmayı sürdürme taahhüdünü kayda geçiriyor; ancak önerilen yasa metni, takvim veya katılımcılar arasında uzlaşılan bir tutum sunmuyor. Bu ayrım önemli; çünkü toplantı farklı sorumluluk ve görüşleri olan hükümetleri ve hak sahiplerini bir araya getirdi.

Federal hükümet yeni taahhütleri mevcut Indigenous programları ve harcamalarıyla birlikte sundu: rezervlerde eğitim için yılda 3,5 milyar Kanada doları, Indigenous konutları için 4 milyar Kanada dolarından fazla ve su ile atık su altyapısı için 4,5 milyar Kanada dolarından fazla. Ayrıca Indigenous Services Canada’nın yıllık harcamasının 2018’de kurulduğundan bu yana ortalama yüzde 15 artarak önceki yıl 26 milyar Kanada dolarına ulaştığını bildirdi. Hükümetin bildirdiği bu değerler bağlam içindir; Ekim duyurularının maliyeti ya da hizmet kalitesinin ölçüsü değildir.

Şimdi ortak tasarım ve mevzuat çalışmaları izlenecek. Maliye, gelir paylaşımı seçenekleri için First Nations’la çalışacak; hükümet Fiscal Management Act değişikliklerini sunacağını söylüyor; ilgili kurumların da yeni işgücü, acil durum ve polislik taahhütlerini uygulama düzenlemelerine dönüştürmesi gerekecek. 26 Ekim açıklaması eylem alanlarının ve duyurulan tutarların genel çerçevesini veriyor, ancak çeşitli girişimler için tahsis ölçütleri, ödeme takvimi ve sonuç göstergeleri açıklamıyor. Sonraki değerlendirmeler, nelerin yasalaştığını, kararları First Nations’ın nasıl şekillendirdiğini, fonun kimlere ulaştığını ve toplulukların projelerden kalıcı mülkiyet ya da gelir kazanıp kazanmadığını izleyecek.